پتانسیل ریزجلبک‌های اسپیرولینا پلاتنسیس (Spirulina platensis)، کلرلا ولگاریس (Chlorella vulgaris) و سندسموس اُبلیکوئوس (Scenedesmus Obliquus) در کاهش تولید متان و بهبود الگوی تخمیر در شرایط برون‌تنی

آبیار, خدیجه; غیاثی, سید احسان; باشتنی, مسلم; فیض‌دار برآبادی, یاسر; خوطبع, رضا

doi:10.22077/jlr.2026.11951.1067

پتانسیل ریزجلبک‌های اسپیرولینا پلاتنسیس (Spirulina platensis)، کلرلا ولگاریس (Chlorella vulgaris) و سندسموس اُبلیکوئوس (Scenedesmus Obliquus) در کاهش تولید متان و بهبود الگوی تخمیر در شرایط برون‌تنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

خدیجه آبیار ¹

سید احسان غیاثی ²

مسلم باشتنی ¹

یاسر فیض‌دار برآبادی ³

رضا خوطبع ¹

¹ گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

² دانشیار تغذیه دام، گروه علوم دامی / گروه پژوهشی تنش‌های محیطی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

³ مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

10.22077/jlr.2026.11951.1067

چکیده

این مطالعه با هدف مقایسه ارزش غذایی گونه‌های مختلف ریزجلبک و بررسی اثر گنجاندن آن‌ها در جیره بزغاله‌های سانن بر فراسنجه‌های تخمیر شکمبه‌ای و تجزیه‌پذیری برون‌تنی انجام شد. آزمایش تولید گاز به‌صورت فاکتوریل 3×4 با سه گونه ریزجلبکی (اسپیرولینا پلاتنسیس، کلرلا ولگاریس و سندسموس اُبلیکوئوس) و چهار سطح (0، 1، 2 و 3 درصد) در قالب 12 تیمار و 15 تکرار اجرا گردید. گاز تولیدی در زمان‌های 2 تا 120 ساعت اندازه‌گیری شد و pH، نیتروژن آمونیاکی، تجزیه‌پذیری ماده خشک و متان در ساعات 8، 12 و 24 تعیین شدند. نتایج نشان داد که اسپیرولینا و کلرلا دارای بیشترین پروتئین خام بوده و اسپیرولینا بالاترین میزان کاروتنوئید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی را داشت (05/0>P)، در حالی‌که سندسموس بیشترین چربی خام و کلروفیل b را نشان داد (05/0>P). اثر متقابل گونه و سطح ریزجلبک بر پارامترهای تولید گاز معنی‌دار بود (05/0>P) و افزایش سطح مصرف موجب افزایش تولید گاز شد. تجزیه‌پذیری ماده خشک در 24 ساعت تحت تأثیر تیمارها قرار گرفت (05/0>P)، به‌طوری‌که اسپیرولینا بیشترین و کلرلا کمترین مقدار را داشت، اما با افزایش سطح مصرف کاهش یافت. غلظت نیتروژن آمونیاکی در 24 ساعت با افزایش سطح ریزجلبک کاهش یافت (05/0>P) که نشان‌دهنده بهبود کارایی مصرف نیتروژن است. فاکتور تسهیم نیز تحت تأثیر قرار گرفت، در حالی‌که تولید متان تغییر معنی‌داری نداشت (05/0P>). در مجموع، پاسخ‌های تخمیر شکمبه‌ای وابسته به نوع و سطح ریزجلبک بود و هر گونه می‌تواند به‌عنوان افزودنی خوراکی هدفمند مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

تخمیر شکمبه

تولید متان

ریزجلبک‌ها

میزان تجزیه‌پذیری

نشخوارکنندگان

موضوعات